Éadaoin Seacht Snaidhm na Seirce

Gradam Uí Shuilleabháin | Gradaim Fhoilsitheoireachta | An tOireachtas

FOILSITHEOIR:  Leabhar Breac
ÚDAR: Diarmuid Johnson

Achoimre Leabhair
Is é scéal Éadaoine scéal mór grá na Sean-Ghaeilge, scéal nár mhair ach ina bhlúirí, blúirí i Leabhar na hUidhre, blúirí i Leabhar Buí Leacan. Tá an t-ábhar sin ar fad fite in aon scéal amháin ag Diarmuid Johnson — na bearnaí líonta, agus feoil curtha ar na cnámha —ionas gur sean-eipic nua atá againn atá inchurtha le scéal Héilin na Traí, nó le scéal Tristan agus Íosóid.

Bean de shliocht éanlaith an tsí í Éadaoin. Í seal i measc na neamhbhuan abhus, seal i measc na mbuan i mBrí Léith. Is í ba bhanchéile d’Eochaidh Rí na Teamhrach. Ach is do Mhidhir a thug sí grá a croí, do Mhidhir an tsí, Midhir Bhrí Léith, Midhir na háille agus na mbriathra meala. Ach cén t-iontas an t-ainm ‘Éadaoin’ uirthi? Bhí bean eile in éad léi: Fuamnach, an chéad bhanchéile a bhí ag Midhir. Fuamnach na draíochta, Fuamnach na gangaide: le trí bhuille dá slaitín caorthainn, rinne sí féileacán d’Éadaoin gur dhíbir thar teorainn agus thar toinn í go ceann cian aimsire.

Uaigneas na mban is ábhar don scéal seo. Uaigneas mná a fágadh gan cheachtar den bheirt a bhí luaite léi, céile ná leannán. Agus ós de shliocht na mbuan an bhean sin, is buan síoraí an t-uaigneas atá le fulaingt aici. Seanscéal faoi chulaith nua, seantéama comhaimseartha, scéal téagartha tragóideach faoi sheacht snaidhm na seirce.

Le foilsiú Éadaoin dúntar an fáinne fí seo tá údar ceiliúrtha againn: trí sheoidleabhar ar scéal bunaidh na hÉireann. In 2017 a foilsíodh Conaire Mór, leabhar a dhéanann athinsint ar an seanscéal Togail Bruidne Da Derga. In 2018 foilsíodh Tuatha Dé Danann, leabhar a rianann gabháil na hÉireann sula dtáinig na Gaeil ar an bhfód. Tá an seanábhar agus an dúchas úd athmhúnlaithe feasta dúinn ag Diarmuid Johnson, ábhar a bhí faoi cheo na gcianta, ábhar a ligeadh i léig agus i laige, ábhar atá ar fáil arís ar deireadh thiar. Bígí ag léamh 'Sraith na Teamhrach'. Is saothar é nach bhfuil a shárú ann.

Diarmuid Johnson
File, ceoltóir, scríbhneoir agus scoláire é Diarmuid Johnson. I gCardiff na Breataine Bige a rugadh é in 1965. Cuireadh oideachas air i nGaillimh idir 1970 agus 1989. Tá céim B.A., M.A. agus Ph.D. sa Léann Ceilteach aige. Ó 1989 i leith tá blianta go leor caite aige ina léachtóir ollscoile in Éirinn, sa mBreatain Bhig, sa mBriotáin, sa nGearmáin agus sa bPolainn. Chaith sé cúig bliana le ceird na hiriseoireachta agus na heagarthóireachta i gConamara.

Tá leabhair go leor scríofa aige, agus tá a chuid fliúiteadóireachta le cloisteáil ar cheirníní éagsúla. Sa bhliain 2017, bronnadh Gradam Uí Shúilleabháin ar a leabhar, An Conaire Mór.

Údar